 |
|
||||||||||||
 |
|||||||||||||
 |
De humanist Pieter Gillis en zijn tijdgenoten Voordracht gegeven door Joris Tulkens, classicus, leraar en schrijver van talrijke historische romans. Aanleiding tot de lezing op 9 november in ‘De Markten’ was de in 2009 verschenen historische roman ‘De verloren droom van Pieter Gillis’ door Joris Tulkens. De auteur heeft het over de opkomst van het humanisme. Als rode draad figureert Petrus Aegidius, alias Pieter Gillis, ab actis van de stad Antwerpen. Zijn huis is immers de opvangplaats, het hotel bijna van alle humanisten die in Antwerpen passeren. Het gaat over de ideeën van Erasmus, Thomas More, de in de vergetelheid geraakte Nicolaes Cleynaerts uit Diest en Pieter Gillis. Wat hen bindt is het humanisme, dat pluralistisch beleefd wordt. Achtereenvolgens voert de spreker deze figuren op. Hij begint met Erasmus. Hij laat Pieter Gillis vertellen over zijn ontmoeting met Erasmus in de Abdij van het Park te Heverlee. Hij leest met verve de passage uit zijn boek voor. Als na de lezing een toehoorder naar de bron van dit verhaal vraagt, vertelt de schrijver hoe hij zich aan de hand van zeer vele historische documenten grondig voorbereidt en dan een verantwoord ‘mogelijk verhaal’ met levendige dialogen schrijft. Het boek is geen traditionele historische roman, maar een waarin soms verantwoorde fictie voorkomt, zoals hier het geval is. De vermelde feiten zijn voor zo goed als negentig procent historisch correct. Bij het weergeven van de ideeën van Erasmus wordt de klemtoon gelegd op zijn voor die tijd ongewone kritische instelling en zijn scherpe pen, zoals die blijkt uit ‘De Lof der Zotheid’. Dan volgt Thomas More, die met een mildere, Engels onderkoelde humor even kritisch schrijft. Hij draagt zijn Utopia, dat hij bij Dirk Martens te Leuven laat uitgeven, op aan Petrus Aegidius, alias Pieter Gillis. Humanist en theoloog Nicolaes Cleynaerts trekt een kleine 500 jaar geleden naar Spanje om er Arabisch te leren, begint de islam te bestuderen en droomt van een vreedzaam samenleven van christendom en islam. Over hem heeft de spreker al twee biografische romans gepubliceerd. De tweede is eigenlijk een herwerkte en aangevulde versie van de eerste. Dit was nodig omdat er nieuwe informatie was uit recent ontdekte Arabische teksten. Ook hier leest de auteur passages uit het boek voor. De mooi geacteerde dialogen laten Cleynaerts’ ideeën goed aan bod komen. Pieter Gillis is wel een classicus maar geen redenaar. Zijn grote verdienste is vooral de katalysator van de humanistische geest te zijn. Hij had een droom… Om de ideeën en de kritische dialogen van die eerste humanisten gaat het eerst en vooral. Al wordt er door de kerkelijke inquisitie vroegtijdig een einde aan gesteld. Professor Guy Vanheeswijck van de Universiteit Antwerpen wijst op de actieve pluralistische houding van de eerste generatie humanisten. Het christelijk schisma van de 16de eeuw werd op twee manieren opgelost. In de eerste heeft de persoon geen vrijheid maar moet hij de godsdienst van de vorst aanvaarden. In de tweede beschikt elke mens over zijn vrijheid van denken. In Frankrijk leidt dit tot secularisatie, in België tot verzuiling. Dit is een toepassing van het passieve pluralisme: men leeft naast elkaar, de discussie verstomt. Dit is een systeem dat met de huidige mondialisering nog minder houdbaar is dan vroeger. Actieve interesse voor de wederzijdse uitgangspunten kan meer bijdragen tot een duurzaam en kwaliteitsvol samenleven. Guido van Eeden Bibliografie en sites: - De Verloren Droom van Pieter Gillis. Historische roman over Antwerpen tussen Reformatie en humanisme. Joris Tulkens. Davidsfonds Uitgeverij nv, Leuven 2009.. - www.joristulkens.be - www.uantwerpen.be/main.aspx?c=*PIETERGIL&n=43797  Pieter Gillis geschilderd door Quinten Metsys (rechterdeel van een tweeluik met Erasmus, Koninlijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen)  Bron van de foto’s: http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=837 (passage uit boek Pieter Gillis, pagina 76 en volgende) |
 |
 |
||
| Site Map |